Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, zira bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler zira kalabalık ortamlarda hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca şiddeti anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri önceden belirlemek en doğru yol olur. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve net gelir elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat çoğu zaman burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir gerçekten bu sebeple yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını yalnızca ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı artırır hem de tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net kılar her zaman sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz notayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece odak bölünmez ve not kalitesi artar. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç çekiş almak gerekir öte yandan yarım notlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen puandır, zira dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma hızı de aromayı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ve notalar daha geç açılır hem de bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur kılar ama şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken önce inceyi ardından kalını içmek mantıklıdır. Böylece yoğun tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme zamanı en az otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki tat ve burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa ikisi birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta küçük gelse de sonuçları epey etkiler. Dumanı dudaktan verirken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı daha zengin gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır sert bir çekiş ise narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi kişiler açısından ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en belirgin notayı bile silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu içecekler dili uyuşturur ve tat algısını düşürür. Puritos serisi aroma profili benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra keskin tonlar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha dar bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir notasını çabucak ortaya koyup biter çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar defalarca baştan öğrenilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao tonu değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, çubuk adı ve not tabloya yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar ileride açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki basamaktan çok fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu gibi bir not tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki dokusunu anlatır; aroma gücü ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı yönde hareket etmek zorunda olmaz. İkisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. San cristobal el principe puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu belirgin taşıyabilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır üstelik dolgun bir içim aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma sunabilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada tütün çabuk yanar böylece baharatlı tonlar öne geçer bu sebeple oda koşullarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır sıcaklık de tütünün ısınma hızını değiştiren başka bir etkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net okunur tadım günü planlarken bunu unutmayın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken sıklıkla odadaki nem veya koku olur. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış düzeni bozulur.